برق ۸۰۰ ولت DC و رک ۱ مگاواتی: پیش‌بینیِ Schneider Electric برای نسلِ بعدیِ دیتاسنترِ هوش مصنوعی

رک‌های سروری که امروز در بیشترِ اتاق‌های سرور می‌بینید، چقدر با رکی فاصله دارند که به‌تنهایی یک مگاوات برق بکشد؟ استیو کارلینی، مسئولِ ترویجِ هوش مصنوعی در Schneider Electric، روزِ ۳ نوامبرِ ۲۰۲۶ در گفت‌وگو با Capacity از رک‌هایی حرف زد که به ۱ مگاوات می‌رسند. به گفتهٔ او، کلیدِ این جهش برق ۸۰۰ ولت DC است. پیشنهادهای NVIDIA و مشخصه‌های بازِ صنعت نشان می‌دهند این گذر به چه چیزهایی نیاز دارد.

در یک نگاه

به گفتهٔ استیو کارلینی از Schneider Electric (۳ نوامبرِ ۲۰۲۶)، برق ۸۰۰ ولت DC توانِ رک‌های هوش مصنوعی را از حدود ۴۰۰ کیلووات دست‌کم به ۱ مگاوات می‌رساند. این گذر به سه چیز تکیه دارد: برق‌رسانیِ DC با ولتاژِ بالا، یک رکِ برقِ جدا از رکِ IT و خنک‌کاریِ مایع با دمای مایعِ ورودیِ تا ۴۵ درجهٔ سانتی‌گراد.

• استیو کارلینی از Schneider Electric روزِ ۳ نوامبرِ ۲۰۲۶ گفت با برق ۸۰۰ ولت DC، توانِ رک‌های هوش مصنوعی از حدود ۴۰۰ کیلووات دست‌کم به ۱ مگاوات می‌رسد.
• به پیش‌بینیِ کارلینی، برق ۸۰۰ ولت DC همراه با پلتفرم Rubin Ultra شرکت NVIDIA در سال ۲۰۲۷ می‌آید و اول هایپراسکیلرها آن را به کار می‌گیرند. این پیش‌بینیِ سازنده است، نه برنامهٔ قطعی.
• به گفتهٔ NVIDIA، از هادی‌ای با سطحِ مقطعِ یکسان در ۸۰۰ ولت DC ۸۵٪ توانِ بیشتری نسبت به ۴۱۵ ولت AC می‌گذرد.
• مشخصهٔ بازِ Mt Diablo در OCP را Microsoft، Meta و Google با هم نوشته‌اند. در این مشخصه، برق از راهِ یک رکِ ساید‌کار با ±۴۰۰ ولت DC رسانده می‌شود.
• NVIDIA اعلام کرده پلتفرم Rubin کاملاً و بدونِ فن با مایع خنک می‌شود و دمای مایعِ خنک‌کنندهٔ ورودی به تراشه تا ۴۵ درجهٔ سانتی‌گراد است. این دما با دمای آبِ تأسیسات، که مبنای رده‌های ASHRAE است، یکی نیست.

کارلینی دقیقاً چه گفت؟

کارلینی گفت با رفتنِ دیتاسنترها به برق‌رسانیِ DC با ولتاژِ ۸۰۰ ولت، توانِ رک‌های هوش مصنوعی از حدود ۴۰۰ کیلووات دست‌کم به ۱ مگاوات می‌رسد. او زمانِ این تغییر را سالِ ۲۰۲۷ و هم‌زمان با پلتفرم Rubin Ultra شرکت NVIDIA پیش‌بینی کرده است.

به گفتهٔ او، این فناوری اول به هایپراسکیلرها می‌رسد، یعنی غول‌های ابری که دیتاسنترهای بسیار بزرگ می‌سازند. بعد نوبتِ کولوکیشن‌ها (مراکزی که فضا و برقِ رک را به مشتری اجاره می‌دهند) و نئوکلودها (ارائه‌دهندگانِ تازه‌کارِ ابرِ مخصوصِ GPU) است. این‌ها پیش‌بینیِ یک سازنده‌اند، نه برنامهٔ قطعی.

کارلینی در همین گفت‌وگو از دو موضوعِ دیگر هم حرف زد. یکی پارک‌های انرژیِ «پشتِ کنتور» (Behind-the-Meter) است، یعنی تولیدِ برق در خودِ سایت به‌جای اتکای کامل به شبکهٔ سراسری. دیگری این است که به نظرِ او اپراتورها دیگر نمی‌توانند پروژه‌هایشان را مخفیانه بسازند.

چرا برق ۸۰۰ ولت DC؟

دلیلِ اصلی این است که در ولتاژِ بالاتر، از همان کابل توانِ بیشتری می‌گذرد و مرحله‌های تبدیلِ برق کمتر می‌شود. در معماریِ NVIDIA، برق AC شبکه با ولتاژِ ۱۳٫۸ کیلوولت در مرزِ دیتاسنتر یک‌باره به ۸۰۰ ولت DC تبدیل می‌شود. به گفتهٔ NVIDIA، از هادی‌ای با همان سطحِ مقطع ۸۵٪ توانِ بیشتری نسبت به ۴۱۵ ولت AC می‌گذرد.

NVIDIA در GTC 2025 یک پاور ساید‌کارِ ۸۰۰ ولتی نشان داد. ساید‌کار رکِ جداگانه‌ای کنارِ رکِ IT است که فقط تجهیزاتِ برق را در خود دارد. این ساید‌کار برای تغذیهٔ ۵۷۶ GPU از نوعِ Rubin Ultra در یک رکِ Kyber طراحی شده است. NVIDIA هدفش را کاهشِ هزینهٔ کلِ مالکیت (TCO) تا ۳۰٪ اعلام کرده، که ادعای خودِ سازنده است.

صنعت مسیرِ موازیِ دیگری هم دارد. مشخصهٔ Mt Diablo در Open Compute Project را Microsoft، Meta و Google با هم نوشته‌اند. در این مشخصه، برق‌رسانی از ۴۸ ولت DC به ±۴۰۰ ولت DC می‌رود.

• ویژگی: ولتاژِ توزیع · NVIDIA 800 VDC: ۸۰۰ ولت DC · OCP Mt Diablo: ±۴۰۰ ولت DC
• ویژگی: محلِ اجزای برق · NVIDIA 800 VDC: ساید‌کارِ برق · OCP Mt Diablo: رکِ برقِ جدا (ساید‌کار)
• ویژگی: سقفِ هدف · NVIDIA 800 VDC: رکِ Kyber با ۵۷۶ GPU · OCP Mt Diablo: ۱۰۰ کیلووات تا ۱ مگاوات
• ویژگی: مزیتِ اعلام‌شده · NVIDIA 800 VDC: تا ۳۰٪ کاهشِ TCO (ادعای سازنده) · OCP Mt Diablo: حدود ۳٪ بهبودِ بازدهِ انتها به انتها
• ویژگی: نوعِ سند · NVIDIA 800 VDC: پیشنهادِ سازنده · OCP Mt Diablo: مشخصهٔ متن‌باز

خنک‌کاری مایع با آبِ ۴۵ درجه چطور کار می‌کند؟

در این طرح، مایعِ نسبتاً گرم به‌جای هوای سرد گرمای تراشه‌ها را بیرون می‌برد. NVIDIA در ۲۱ ژوئنِ ۲۰۲۶ اعلام کرد پلتفرم Rubin کاملاً و بدونِ هیچ فن با مایع خنک می‌شود. مایع با دمای ۴۵ درجهٔ سانتی‌گراد وارد تراشه می‌شود و با حدود ۵۵ درجه بیرون می‌آید.

این‌جا باید دو حلقه را از هم جدا کرد. عددِ ۴۵ درجهٔ NVIDIA دمای مایعِ خنک‌کننده‌ای است که وارد تراشه می‌شود. اما رده‌های ASHRAE TC 9.9 بر پایهٔ دمای آبِ تأمینِ تأسیسات تعریف شده‌اند. ویرایشِ پنجمِ این راهنما (۲۰۲۱) رده‌های W17، W27، W32، W40، W45 و W+ را دارد و W40 را اضافه کرد چون سازنده‌ها بیشتر سامانه‌هایی با آبِ ورودیِ حدود ۴۰ درجه طراحی می‌کردند. پس نمی‌شود Rubin را مستقیم در ردهٔ W45 گذاشت.

ASHRAE یک راهنمای فنیِ بین‌المللی است، نه مقرراتِ لازم‌الاجرای ایران. NVIDIA برآورد کرده که یک سایتِ ۵۰ مگاواتی با مایعِ ۴۵ درجه سالانه بیش از ۴ میلیون دلار در هزینهٔ انرژی و آبِ خنک‌کاری صرفه‌جویی می‌کند. مبنای این مقایسه برج‌های خنک‌کنی است که سالانه برای هر مگاوات حدود ۲٫۶ میلیون گالن (حدود ۹٫۸ میلیون لیتر) آب مصرف می‌کنند. هر دو عدد برآوردِ خودِ سازنده‌اند.

Google هم طرحِ CDU خود با نامِ Deschutes را به OCP داده است. CDU یا واحدِ توزیعِ خنک‌کاری، همان جداکنندهٔ حلقهٔ مایعِ رک از حلقهٔ آبِ تأسیسات است و مایع را به کلدپلیت می‌رساند. کلدپلیت صفحهٔ فلزیِ چسبیده به تراشه است. به گزارشِ Google، این طرح روی بیش از ۲۰۰۰ پادِ TPU دسترس‌پذیریِ ۹۹٫۹۹۹٪ داشته است.

این خبر برای دیتاسنترهای ایران چه معنایی دارد؟

این خبر دربارهٔ روندِ جهانی است و تکلیفِ مقرراتیِ دیتاسنترهای ایران را روشن نمی‌کند. در منابعی که دیدیم، هیچ استانداردِ ملیِ ایران دربارهٔ برق‌رسانیِ DC با ولتاژِ بالا یا خنک‌کاریِ مایع در دیتاسنتر پیدا نشد. این یافته به این معنا نیست که هیچ الزام یا مقرراتِ دیگری، مثلاً در ایمنیِ برق، وجود ندارد. خبرگزاری مهر از تفاهم‌نامهٔ سازمانِ فناوری اطلاعات ایران و سازمانِ نظامِ صنفیِ رایانه‌ای برای رتبه‌بندیِ مراکزِ داده خبر داده است؛ برای الزاماتِ داخلی باید از همین نهادها و مراجعِ ذی‌صلاح پرسید.

اگر ساختِ سالن یا خریدِ زیرساختِ GPU در برنامهٔ شماست، ظرفیتِ برق و مسیرِ آبِ تأسیسات را زودتر ارزیابی کنید. طراحی و اجرای برقِ DC با ولتاژِ بالا و حلقه‌های مایع کارِ متخصصِ دارای صلاحیت است. هر تغییری را اول در محیطِ آزمایشی امتحان کنید و برایش راهِ برگشت داشته باشید. برای جزئیاتِ سرویس‌های آریانا هم با پشتیبانیِ آریانا تماس بگیرید.

پرسش‌های پرتکرار

آیا رک‌های ۱ مگاواتی همین حالا در دسترس‌اند؟

منابعِ این خبر دسترس‌پذیریِ فعلیِ چنین رک‌هایی را تأیید نمی‌کنند. کارلینی آمدنِ برق ۸۰۰ ولت DC را برای ۲۰۲۷ و همراه با Rubin Ultra پیش‌بینی کرده و گفته اول هایپراسکیلرها آن را به کار می‌گیرند. این پیش‌بینیِ سازنده است، نه برنامهٔ قطعی.

فرقِ ۸۰۰ ولت DC و ±۴۰۰ ولت DC چیست؟

اولی پیشنهادِ NVIDIA است و دومی در مشخصهٔ بازِ Mt Diablo در OCP آمده است. در هر دو، اجزای برق در یک رکِ ساید‌کارِ جدا از رکِ IT قرار می‌گیرند.

آیا ASHRAE یا OCP در ایران الزامی است؟

هر دو راهنما و مشخصه‌های فنیِ بین‌المللی‌اند و مقرراتِ ایران به شمار نمی‌روند. در منابعی که دیدیم، استانداردِ ملیِ ایران در این زمینه پیدا نشد. برای الزاماتِ داخلی از سازمانِ فناوری اطلاعات ایران و مراجعِ ذی‌صلاح بپرسید.

جمع‌بندی

گذر از رک‌های ۴۰۰ کیلوواتی به ۱ مگاوات فقط با تجهیزاتِ قوی‌تر ممکن نمی‌شود. این گذر به برق‌رسانیِ DC با ولتاژِ بالا، رکِ برقِ جدا و مایعِ خنک‌کاریِ گرم‌تر نیاز دارد. بیشترِ عددهای این حوزه هنوز ادعا یا پیش‌بینیِ سازنده‌اند. برای مدیرانِ IT در ایران، این خبر به کارِ برنامه‌ریزیِ ظرفیتِ برق و آب می‌آید؛ دربارهٔ الزاماتِ داخلی هم پاسخ را باید از مراجعِ ذی‌صلاح گرفت.